Máy sinh bằng chứng. Người xét đoán. Báo cáo nêu findings.
Ba lớp trách nhiệm tách bạch là ràng buộc thiết kế xuyên suốt, không phải một dòng miễn trừ gắn ở cuối báo cáo.
Mọi tín hiệu máy sinh ra — điểm rủi ro cao, lệch Benford, giao dịch mồ côi — là đầu vào để điều tra. Hệ thống bắt buộc một người ghi giải trình và một người khác quyết định.
Một working paper phải đứng vững trước người soát xét thứ hai.
Đơn vị bằng chứng cơ bản của hệ thống được thiết kế để người khác tái lập được, chứ không chỉ để đọc.
- Băm khớp giữa hai ngôn ngữ
- Tầng web (TypeScript) và engine (Python) cùng chuẩn hóa theo RFC 8785 rồi SHA-256, nên mã băm sinh ra ở một phía bằng đúng mã băm tính lại ở phía kia.
- Số lưu dạng chuỗi thập phân
- Hệ thống từ chối mọi số thực dấu phẩy động không nguyên trong payload. Sai số làm tròn vừa phá tính tái lập của mã băm, vừa làm lệch số liệu tài chính.
- Không sửa đè, chỉ kế thừa
- Bản mới trỏ về bản cũ; bản cũ vẫn nguyên trong hồ sơ. Lịch sử soát xét đọc được đầy đủ thay vì biến mất sau mỗi lần sửa.
- Chữ ký chụp mã băm
- Chữ ký lưu lại mã băm tại thời điểm ký. Nội dung đổi về sau thì mã băm tính lại khác đi — chữ ký tự bộc lộ là đã lỗi thời.
Chạy lại được: hệ thống thực hiện lại một thủ tục từ nguồn gốc với một nhà cung cấp độc lập khác, rồi lưu tóm tắt chênh lệch giữa hai lần chạy.
Phạm vi hệ thống
Vòng đời 10 giai đoạn
Ký thư cam kết đóng băng bộ thủ tục đã thỏa thuận. Giai đoạn 9 tạo gói lưu trữ và khóa engagement về chỉ đọc.
Thư viện 56 thủ tục, 8 nhóm theo cơ sở dẫn liệu
- A10 thủ tục
Tồn tại & Sở hữu
Tài sản có thật trên chuỗi, và đơn vị có thật sự kiểm soát ví không?
- B9 thủ tục
Đầy đủ
Sổ có giấu giao dịch, hay có bút toán không tồn tại trên chuỗi?
- C8 thủ tục
Định giá
Giá lấy ở thị trường nào, và cost basis tính đúng chưa?
- D5 thủ tục
Chính xác & Tính lại
Tự tính lại độc lập có ra đúng con số sổ đã ghi không?
- E4 thủ tục
Toàn vẹn kép
Sổ có cân về mặt cơ học không?
- F9 thủ tục
Bất thường & Gian lận
Chỗ nào trong dữ liệu đáng soi kỹ hơn?
- G7 thủ tục
AML & Nguồn tiền
Tiền từ đâu tới, và ví có dính nguồn bẩn không?
- H4 thủ tục
Dự trữ
Sàn hoặc custodian có giữ đủ tài sản cho khách không?
Neo chuẩn mực và bối cảnh pháp lý
Chuẩn mực quốc tế
- ISRS 4400 (Revised) — vỏ engagement thủ tục thỏa thuận, hiệu lực với engagement thỏa thuận từ 01/01/2022
- ISQM 1 — quản lý chất lượng: nhận khách, năng lực, lưu hồ sơ
- ISA 315 / 330 / 500 / 530 — rủi ro, biện pháp xử lý, bằng chứng, lấy mẫu
- ASC 820 — giá trị hợp lý theo thị trường chính
- ASU 2023-08 (ASC 350-60) — đo lường tài sản số theo giá trị hợp lý
- FATF R.15 / R.16 — khung VASP và Travel Rule (IVMS 101, ngưỡng 1.000 USD/EUR)
Bối cảnh Việt Nam
- Luật 71/2025/QH15 — Luật Công nghiệp công nghệ số, ghi nhận tài sản số là tài sản; hiệu lực 01/01/2026
- Nghị quyết 05/2025/NQ-CP — thí điểm 5 năm, quyết toán bằng VND, tối đa 5 giấy phép, vốn điều lệ 10.000 tỷ đồng, bắt buộc kiểm soát AML và Travel Rule
- Thông tư 27/2025/TT-NHNN — phòng chống rửa tiền, hiệu lực 01/11/2025, báo cáo điện tử bắt buộc từ 01/01/2026
Việt Nam chưa có chuẩn mực kiểm toán riêng cho tài sản số. Việc áp dụng ISRS 4400 và tài liệu thực hành của AICPA là lấp khoảng trống một cách tự nguyện theo thông lệ quốc tế, không phải nghĩa vụ pháp lý tại Việt Nam — và điều này được ghi rõ ngay trong thư cam kết.
Những gì hệ thống không khẳng định
Phần này nằm trên trang chủ, không nằm ở chân trang. Với một công cụ tạo bằng chứng phục vụ báo cáo findings, nói rõ giới hạn là điều kiện để được tin.
- Không bắt được sai phân loại
- Kiểm tra Nợ = Có bắt được lệch số nhưng không bắt được phân loại sai. Một nghiệp vụ bridge hoặc LP bị phân loại nhầm vẫn cân hoàn hảo, nên phải kèm soát tay.
- Proof of Reserves không phải khả năng thanh toán
- Chứng minh dự trữ chỉ là ảnh chụp tài sản tại một block. Phải ghép chứng minh nợ mới nói được chuyện đủ khả năng thanh toán — đây là bài học trực tiếp từ vụ FTX.
- Chữ ký chỉ chứng minh kiểm soát tại thời điểm ký
- Signed-message không chứng minh sở hữu pháp lý liên tục. Kiểm soát khóa và sở hữu hưởng lợi là hai chuyện khác nhau, đặc biệt với quỹ, SPV và cấu trúc lưu ký.
- Thủ tục thỏa thuận chỉ nêu findings
- Báo cáo nêu findings của đúng những thủ tục đã thỏa thuận. Bên sử dụng chịu trách nhiệm đánh giá bộ thủ tục đó có phù hợp với mục đích của họ hay không.
Nói chuyện về một engagement cụ thể
Cho chúng tôi biết loại khách hàng và phạm vi bạn đang cân nhắc. Chúng tôi trả lời bằng một buổi demo trên dữ liệu gần với tình huống của bạn.